Ile pięter ma Pałac Kultury i Nauki?

Pałac Kultury i Nauki ma 46 kondygnacji, w tym dwie podziemne. Jest to liczba uwzględniająca wszystkie poziomy użytkowe tej monumentalnej budowli. W poniższym artykule znajdziesz znacznie więcej danych i ciekawostek dotyczących tego charakterystycznego punktu Warszawy.

Struktura i wysokość warszawskiego giganta

Budynek przy placu Defilad 1 od momentu ukończenia w 1955 roku góruje nad stolicą. Jego całkowita wysokość wraz ze wspornikiem antenowym, który w 1994 roku stał się integralną częścią iglicy, sięga 237 metrów. Pierwotnie, w dniu oddania do użytku, wysokość liczona do szczytu anteny telewizyjnej wieńczącej iglicę wynosiła 230,68 metra.

Konstrukcja nośna centralnej części wieżowca opiera się na spawanym szkielecie stalowym. Do jego wypełnienia użyto cegły sitówki, importowanej początkowo z ZSRR, a następnie produkowanej w Polsce według radzieckiej receptury. Materiał ten pozwalał zmniejszyć ciężar muru o 25%, co było istotne przy tak ogromnej kubaturze wynoszącej 815 000 metrów sześciennych.

Wzniesienie obiektu pochłonęło gigantyczne ilości surowców. Szacuje się, że zużyto około 40 milionów cegieł i 26 000 ton stali. Całkowita powierzchnia użytkowa wnętrz przekracza 123 000 metrów kwadratowych, a w budynku znajduje się dokładnie 3288 pomieszczeń. Dla lepszego zobrazowania skali – odległość utworzona przez ułożone jedna za drugą wszystkie cegły z Pałacu odpowiadałaby trasie z Warszawy do Władywostoku.

Jak powstał symbol realizmu socjalistycznego?

Inicjatywa wzniesienia obiektu przypisywana jest Józefowi Stalinowi, a formalna umowa pomiędzy rządami PRL i ZSRR została podpisana 5 kwietnia 1952 roku. Budowa oficjalnie ruszyła 1 maja tego samego roku. Projekt architektoniczny opracował zespół radzieckich specjalistów pod kierunkiem Lwa Rudniewa, który inspiracje czerpał z moskiewskich wysokościowców, tak zwanych Siedmiu Sióstr.

Architekt przed rozpoczęciem prac projektowych odbył podróż po Polsce. Odwiedził Kraków, Zamość, Kazimierz Dolny, Chełmno i Sandomierz, aby wpleść w bryłę budowli elementy kojarzone z polską architekturą historyczną, zwłaszcza renesansowe attyki. Ostatecznie powstał gmach łączący socrealistyczny monumentalizm z historyzmem.

Przy budowie zatrudnionych było od 3500 do 5000 robotników radzieckich oraz około 4000 pracowników polskich. Radzieccy budowniczowie mieszkali na specjalnie dla nich wzniesionym osiedlu „Przyjaźń” na warszawskich Jelonkach. Prace trwały w rekordowym tempie – od wbicia pierwszej łopaty do uroczystego otwarcia minęły zaledwie 1175 dni.

W trakcie robót doszło do tragicznych wypadków, w których śmierć poniosło 16 robotników. Ich miejsce pochówku znajduje się na cmentarzu prawosławnym na Woli. Oficjalne przekazanie gmachu stronie polskiej nastąpiło 21 lipca 1955 roku, a dzień później, 22 lipca, udostępniono go mieszkańcom.

Transformacja śródmiejskiej tkanki urbanistycznej

Pod budowę gigantycznego założenia trzeba było przygotować rozległy teren w kwartale ulic Marszałkowskiej, Świętokrzyskiej, Emilii Plater i Alej Jerozolimskich. Wymagało to wyburzenia dziesiątek przedwojennych kamienic – dane Narodowego Instytutu Dziedzictwa wskazują na około 80 zlikwidowanych budynków. Zniwelowano również lub przerwano bieg sześciu ulic: Chmielnej, Złotej, Siennej, Śliskiej, Wielkiej i Zielnej.

Decyzja o lokalizacji w sercu miasta miała wymiar polityczny i propagandowy. Socrealistyczny wieżowiec miał zdominować panoramę i symbolicznie zaznaczyć nowy porządek. Powstały w ten sposób plac Defilad stał się w założeniu miejscem masowych zgromadzeń i manifestacji nowej władzy.

Co kryje się we wnętrzach poza biurami?

Pałac od początku zaprojektowano jako wielofunkcyjny kompleks. Mieści on obecnie cztery teatry (Studio, Dramatyczny, Lalka i 6. piętro), dwa muzea (Narodowe Muzeum Techniki oraz Muzeum Ewolucji PAN), a także kino „Kinoteka” i uczelnię Collegium Civitas. Swoją siedzibę mają tutaj również władze Polskiej Akademii Nauk oraz Rada Doskonałości Naukowej.

Jednym z najbardziej reprezentacyjnych pomieszczeń jest Sala Kongresowa, mogąca pomieścić blisko 3000 osób. Występowały w niej światowe gwiazdy, między innymi The Rolling Stones, Marlena Dietrich czy Leonard Cohen. Niestety, od 2014 roku pozostaje ona wyłączona z użytkowania z powodu przedłużającego się remontu. W budynku działa także basen należący do Pałacu Młodzieży.

Biurowa i kulturalna funkcja obiektu jest wspierana przez część techniczną i administracyjną. W podziemiach wciąż pracują urządzenia z czasów PRL-u, a niegdyś istniało tajne przejście do budynku KC, o którym krążyły legendy.

Taras widokowy jako największa atrakcja turystyczna

Taras znajduje się na 30. piętrze, na wysokości 114 metrów. Wjazd windą na tę wysokość zajmuje zaledwie 19 sekund. Z galerii roztacza się panorama miasta we wszystkich kierunkach, a przy dobrej pogodzie można dostrzec odległe dzielnice i tereny poza granicami stolicy.

Widok z tarasu zmienił się w ostatnich dekadach nie do poznania. Dawną dominantę otaczają dziś szklane biurowce i wieże mieszkalne. Na tym samym piętrze, wewnątrz Sali Gotyckiej o charakterystycznym gwiaździstym sklepieniu, funkcjonuje kawiarenka. W okresie wakacyjnym i przy okazji specjalnych okazji organizowane są również nocne wejścia na taras.

Sala Gotycka i reprezentacyjne westybule

Wnętrza budynku to prawdziwy skarbiec sztuki rzemieślniczej lat 50. XX wieku. Do ich wykończenia użyto szlachetnych materiałów: granitu, marmuru, piaskowca i ręcznie formowanego szkła. Oświetlenie stanowią indywidualnie projektowane żyrandole, kandelabry i kinkiety z mosiądzu, brązu oraz kryształu.

Poszczególnym reprezentacyjnym salom nadano własne nazwy, takie jak Sala Marmurowa, Ratuszowa czy Gagarina. Uzupełnieniem wystroju są bogate boazerie, malowidła ścienne i starannie wykonane sztukaterie. Mimo upływu lat, wiele z tych elementów zachowało się w stanie niemal nienaruszonym, co świadczy o wysokim kunszcie ówczesnych rzemieślników.

Zegar Milenijny i jego miejsce na wieży

W sylwestrową noc z 2000 na 2001 rok na wieży odsłonięto Zegar Milenijny. Został on zamontowany na wysokości około 165 metrów, a każda z jego czterech tarcz ma średnicę 6 metrów. W momencie instalacji był to jeden z najwyżej położonych zegarów wieżowych na świecie i trzeci co do wielkości czasomierz w Europie.

Waga pojedynczej tarczy wraz ze wskazówkami wynosi 450 kilogramów. Długość wskazówki godzinowej to 2,7 metra, a minutowej 3,54 metra. Na wszystkich cyferblatach widnieje symbol warszawskiej Syrenki, co podkreśla lokalny charakter tego elementu.

Instalacja zegara wzbudziła mieszane opinie architektów i znawców sztuki. Krytycy uznali duże tarcze za dysharmonijny dodatek zaburzający proporcje smukłej bryły wieży. Z perspektywy ponad dwóch dekad stał się on jednak nieodłącznym elementem wizerunku gmachu.

Kontrowersje wokół „daru Stalina”

Obiekt od początku budził emocje. Oficjalnie przedstawiany jako „dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego”, dla wielu mieszkańców stolicy był symbolem sowieckiej dominacji. Budynek pierwotnie nosił imię Józefa Stalina, które usunięto dopiero po politycznej odwilży w 1956 roku, zacierając jednocześnie ślady jego nazwiska z fasady.

W 2007 roku budowlę wpisano do rejestru zabytków. Decyzja konserwatora wywołała gwałtowną dyskusję. Przeciwnicy argumentowali, że ochroną objęto symbol represyjnego systemu i zniewolenia. Zwolennicy podkreślali wartość artystyczną, unikatowe wnętrza oraz fakt, że gmach jest dokumentem minionej, choć trudnej epoki.

W dyskursie publicznym regularnie powracały koncepcje zasłonięcia budynku wieżowcami, przekształcenia go w muzeum komunizmu, a nawet całkowitej rozbiórki. Ostatecznie jednak monumentalna budowla pozostała na swoim miejscu, trwale wpisując się w tożsamość miasta i zyskując status rozpoznawalnego na całym świecie symbolu stolicy.

Niespodziewani mieszkańcy: od podziemi po iglicę

Budynek od dziesięcioleci jest domem nie tylko dla pracowników instytucji i turystów. Najbardziej znanymi lokatorami są koty, które zamieszkują wyłącznie podziemne kondygnacje. Obecnie opiekę nad kilkunastoma zwierzętami sprawują wyznaczone osoby z administracji, które zapewniają im stałe pożywienie.

Wysoko nad ziemią, na 43. piętrze, swoje gniazdo mają sokoły wędrowne. Ptaki te pojawiły się na wieżowcu w latach 90. XX wieku i z przerwami wyprowadzają tam młode. Ich życie można obserwować online dzięki kamerom zainstalowanym przez stowarzyszenie „Sokół”. Nieco niżej, w basztach na wysokości 15. piętra, schronienie znalazły pustułki.

Na dachu Teatru Studio, na poziomie 6. piętra, funkcjonuje miejska pasieka. Opiekunem pszczół z grupy „Miejskie Pszczoły” jest doświadczony pszczelarz, który dba o ule ustawione wśród miododajnych krzewów. Ta nietypowa koegzystencja monumentalnej architektury z przyrodą dodaje miejscu wyjątkowego charakteru.

Jak zmieniał się tytuł najwyższego budynku?

W chwili ukończenia budowy w 1955 roku gmach w Warszawie był drugim najwyższym budynkiem w Europie, tuż za gmachem Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego. Przez ponad sześć dekad dzierżył także palmę pierwszeństwa w Polsce. Ten stan rzeczy zmienił się w 2021 roku, kiedy ukończono budowę Varso Tower.

Nowy biurowiec, mierzący 310 metrów całkowitej wysokości, przewyższył Pałac o 73 metry. Mimo to dawna dominanta pozostaje najwyższym zabytkiem nieruchomym w Polsce. W europejskim rankingu najwyższych obiektów zajmuje obecnie 19. pozycję.

W dniu oddania do użytku wysokość budynku liczona do szczytu anteny telewizyjnej wynosiła 230,68 metra, a od 1994 roku wraz ze wspornikiem antenowym jest to 237 metrów.