Kamery na przejazdach kolejowych – lista lokalizacji i zasady działania

W Polsce monitoringiem objęto ponad 1343 przejazdów kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe, a wyspecjalizowane systemy RedLight CANARD automatycznie rejestrują wykroczenia w pięciu lokalizacjach o największym natężeniu incydentów. Urządzenia te analizują zarówno sygnalizację świetlną, jak i położenie pojazdu względem linii zatrzymania, a ignorowanie czerwonego światła na torach oznacza mandat w kwocie 2000 zł i dopisanie 15 punktów karnych. Poniżej znajdziesz pełną listę lokalizacji wraz ze szczegółowym opisem zasad działania tych systemów.

Jak działają kamery na przejazdach kolejowych?

Na sieci kolejowej funkcjonują dwa uzupełniające się systemy monitoringu. Pierwszy z nich to rozbudowana sieć kamer obserwacyjnych PKP PLK, która w 2018 roku objęła już 1343 skrzyżowania torów z drogami. Drugim są urządzenia systemu RedLight podlegające pod Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym, skoncentrowane wyłącznie na wykrywaniu konkretnych naruszeń przepisów. Te dwa rozwiązania różnią się zarówno celem działania, jak i stopniem automatyzacji karania kierowców.

System monitoringu PKP PLK

Kamery zamontowane przez zarządcę infrastruktury pełnią przede wszystkim funkcję prewencyjną i dokumentacyjną. Dyżurni ruchu obserwują na bieżąco sytuację na newralgicznych przejazdach i mogą szybko reagować, wstrzymując ruch pociągów. Nagrania trafiają także na policję – tylko w 2018 roku skierowano 1211 wniosków o ukaranie nieostrożnych kierowców, co stanowiło wzrost o ponad 200 spraw w porównaniu z rokiem wcześniejszym.

Materiały z monitoringu wykorzystuje się również do szkoleń instruktorów nauki jazdy. Od 2016 roku w ramach kampanii „Bezpieczny przejazd – Szlaban na ryzyko!” przeszkolono ponad 2000 nauczycieli, którzy później przekazują zdobytą wiedzę przyszłym kierowcom. Publikowane w sieci filmy z realnymi sytuacjami drogowymi obnażają skalę brawury – od omijania rogatek po wjeżdżanie na tory tuż przed nadjeżdżającym pociągiem.

System RedLight CANARD

Urządzenia te bazują na zestawie kamer współpracujących z sygnalizacją świetlną. Jedna z nich monitoruje tył pojazdu dojeżdżającego do torów, a druga aktywuje się, gdy auto przekroczy linię zatrzymania przy czerwonym świetle, fotografując przód samochodu wraz z tablicą rejestracyjną i twarzą kierowcy. Cały system analizuje cykl zmiany świateł i rejestruje zdarzenia w sposób zautomatyzowany, bez udziału człowieka.

W niektórych lokalizacjach kamery współpracują z pętlami indukcyjnymi wtopionymi w asfalt. Znajdują się one tuż za linią zatrzymania lub za sygnalizatorem – po ich najechaniu w momencie, gdy pali się sygnał czerwony migający, system wykonuje serię zdjęć. Warto dodać, że migające światło towarzyszy zarówno opadaniu, jak i podnoszeniu się rogatek, więc samo ruszenie z miejsca przed całkowitym zakończeniem cyklu zamykania przejazdu również stanowi wykroczenie.

Gdzie znajdują się kamery na przejazdach – aktualna lista lokalizacji

Obecnie sieć CANARD nadzoruje pięć przejazdów kolejowych, na których automatycznie rejestrowane są przejazdy na czerwonym świetle. Ich skuteczność jest zatrważająca – w 2024 roku zaledwie cztery działające wówczas urządzenia zarejestrowały 12 277 naruszeń, co wygenerowało mandaty o wartości przekraczającej 24,6 mln zł. Dla porównania, ponad 500 fotoradarów i kamer odcinkowego pomiaru prędkości w całym kraju wystawiło w tym samym okresie mandaty na łączną kwotę 14,1 mln zł.

Kamery RedLight na przejazdach kolejowych funkcjonują w następujących miejscach:

• woj. dolnośląskie – Wrocław, ul. Szczecińska
• woj. dolnośląskie – Wrocław, ul. Średzka
• woj. kujawsko-pomorskie – Chełmce (gmina Kruszwica), droga krajowa nr 62
• woj. łódzkie – Radomsko, ul. Piłsudskiego
• woj. mazowieckie – Warszawa, ul. Cyrulików

Każda z tych lokalizacji została wybrana na podstawie policyjnych statystyk wypadków i skali nagminnego łamania przepisów. Systemy są w stanie rejestrować nie tylko ignorowanie sygnalizacji świetlnej, ale także wjeżdżanie na tory przy braku możliwości zjazdu po drugiej stronie przejazdu – za co taryfikator również przewiduje 2000 zł kary i 15 punktów karnych.

W 2024 roku cztery kamery RedLight na przejazdach zarejestrowały 12 277 wykroczeń, a wartość wystawionych mandatów przekroczyła 24,6 mln zł – to o 10 mln więcej niż mandaty ze wszystkich fotoradarów i odcinkowych pomiarów prędkości razem wziętych.

Jakie mandaty grożą za wykroczenia na przejazdach?

Konsekwencje finansowe i punktowe różnią się drastycznie w zależności od charakteru naruszenia. Sam przejazd na czerwonym świetle na zwykłym skrzyżowaniu drogowym to mandat 500 zł, jednak to samo wykroczenie na przejeździe kolejowym jest karane znacznie surowiej – 2000 zł i 15 punktów karnych. Jeśli sprawa trafi na drogę sądową, a przejazd spowodował poważne zagrożenie bezpieczeństwa, grzywna może wzrosnąć nawet do 30 000 zł.

Recydywa i podwójne kary

Osoby, które w ciągu dwóch lat ponownie popełnią to samo wykroczenie, muszą liczyć się z podwojeniem mandatu – do 4000 zł. Mechanizm ten dotyczy zarówno ignorowania czerwonego światła, jak i wjeżdżania na przejazd bez możliwości kontynuowania jazdy. W obu przypadkach na konto kierowcy trafia także 15 punktów karnych.

Systemy RedLight są skonfigurowane w taki sposób, by precyzyjnie odróżniać drobne przekroczenie linii zatrzymania od świadomego przejechania całego skrzyżowania. Dopiero analiza wszystkich zdjęć z sekwencji decyduje, czy materiał trafi do Centralnego Systemu Przetwarzania i stanie się podstawą do wystawienia mandatu.

Procedura od zdjęcia do mandatu

Wykonane przez kamerę zdjęcie trafia do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, gdzie na podstawie numerów rejestracyjnych pozyskiwane są dane właściciela pojazdu z Centralnej Ewidencji Pojazdów. Następnie właściciel otrzymuje wezwanie do wskazania osoby kierującej autem w chwili wykroczenia. Ma on trzy możliwości: przyznać się i przyjąć mandat, wskazać innego kierującego albo nie wskazać nikogo, co skutkuje odrębną karą za niewskazanie sprawcy.

Cały proces jest wysoce zautomatyzowany, a uniknięcie odpowiedzialności graniczy z niemożliwością – zdjęcia dokumentują zarówno tablice rejestracyjne, jak i wizerunek osoby za kierownicą. Sprawy, w których właściciel odmawia przyjęcia mandatu, trafiają bezpośrednio do sądu.

#ŻółtaNaklejkaPLK – dodatkowe zabezpieczenie na torach

Równolegle do monitoringu wideo PKP Polskie Linie Kolejowe wprowadziły system identyfikacji wizualnej. W 2018 roku oznakowano 14 tysięcy przejazdów żółtymi naklejkami, które umieszczono na słupkach rogatek lub na wewnętrznej stronie krzyża św. Andrzeja. Każda naklejka zawiera trzy kluczowe informacje: indywidualny numer identyfikacyjny przejazdu, numer alarmowy 112 oraz numery „awaryjne”.

W sytuacji zagrożenia życia na terenie kolejowym kierowca dzwoni pod 112 i podaje numer z naklejki. Operator numeru alarmowego specjalnie utworzonym łączem powiadamia dyspozytorów PKP PLK. Wydawane jest wówczas natychmiastowe polecenie wstrzymania ruchu pociągów na danym odcinku linii. To rozwiązanie znacząco skróciło czas reakcji służb i pozwoliło uniknąć wielu tragedii.

W 2018 roku na przejazdach i przejściach kolejowych doszło do 208 wypadków i kolizji, w wyniku których 51 osób zginęło, a 34 zostały ciężko ranne. Za 99% tych zdarzeń odpowiadali kierowcy.

Nowe lokalizacje kamer RedLight w 2026 roku

Inspekcja Transportu Drogowego sfinalizowała przetarg na montaż pięciu dodatkowych systemów na przejazdach kolejowych. Firma VITRONIC, odpowiedzialna za dostawę i instalację urządzeń, przeprowadzi najpierw analizę technicznych możliwości montażu w wybranych lokalizacjach, a następnie wykona niezbędne przyłącza energetyczne. Cały sprzęt ma pojawić się na drogach do końca sierpnia 2026 roku, choć pierwsze kamery mogą zacząć działać już w ostatnich miesiącach 2025.

Nowe systemy RedLight na przejazdach kolejowych zostaną zamontowane w pięciu lokalizacjach:

• woj. małopolskie – Barwałd Dolny, droga krajowa nr 52
• woj. opolskie – Większyce, droga krajowa nr 45
• woj. wielkopolskie – Łąkociny, droga krajowa nr 36
• woj. wielkopolskie – Piaski, droga krajowa nr 11
• woj. wielkopolskie – Wymysłowo, droga krajowa nr 15

Równocześnie CANARD zapowiada rozszerzenie nadzoru na przejazdy kolejowe kategorii D, które są wyposażone jedynie w znak STOP i krzyż św. Andrzeja – bez sygnalizacji świetlnej ani rogatek. Nowe urządzenia mają rejestrować przypadki wjazdu na tory bez zatrzymania, jednak na razie konieczna jest zmiana przepisów, które dadzą Inspekcji Transportu Drogowego uprawnienia do wystawiania mandatów za ignorowanie znaku STOP na podstawie nagrań z kamer.