Czwartek, 22 października Imieniny: Filip, Kordian, Salomea
Teraz Czwartek, 22 października 2026
Znani z miasta

Alojzy Gembala — historyk i wykładowca, prorektor WSP Opole

• Marek Baran • 2 min czytania

Alojzy Gembala

Alojzy Gembala (22 maja 1904–26 kwietnia 1963) był polskim historykiem specjalizującym się w historii starożytnej, nauczycielem i wykładowcą; pełnił funkcję pierwszego prorektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu.

Dane osobowe
Urodzenie22 maja 1904, Rudzica
Śmierć26 kwietnia 1963, Cieszyn
Wykształcenie i stopnie
StudiaUniwersytet Jagielloński
Stopieńdoktor nauk humanistycznych (1949)
Zawód
Rolahistoryk, nauczyciel, wykładowca
Kariera
Placówkigimnazja w Krakowie i Cieszynie; WSP Warszawa; WSP Opole
Funkcjapierwszy prorektor WSP w Opolu
Działalność naukowa
PraceAchaja i Związek Achajski; Historia starożytnego Wschodu (skrypt)
Członkostwo
OrganizacjeTowarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich; Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk
Pochówek
Miejscecmentarz komunalny w Cieszynie

Alojzy Gembala był historykiem zajmującym się dziejami starożytnymi, nauczycielem oraz wykładowcą akademickim; zapisał się w historii środowiska akademickiego Opolszczyzny jako pierwszy prorektor lokalnej Wyższej Szkoły Pedagogicznej.

Życiorys i wykształcenie

Pochodził z okolic Bielska-Białej i uczęszczał do gimnazjum w Cieszynie. Studiował historię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, po czym pracował jako nauczyciel w krakowskich gimnazjach.

W czasie II wojny światowej ukrywał się przed okupantem i pracował w fabrykach mebli w Żywcu i Bielsku pod zmienionym nazwiskiem. Po wojnie przygotował pracę doktorską Achaja i Związek Achajski, którą obronił w 1949 roku i uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych w dziedzinie historii.

Kariera zawodowa i działalność przed wojną

W 1932 roku podjął pracę jako nauczyciel historii w polskim gimnazjum w Bytomiu, gdzie kierował także bursą, zajmował się finansami szkoły i pomagał przy tworzeniu biblioteki. W Bytomiu wygłaszał prelekcje w ramach Polskiego Uniwersytetu Ludowego na Opolszczyźnie, co łączyło działalność dydaktyczną z pracą społeczną.

Po dojściu Adolfa Hitlera do władzy był narażony na szykany i ostatecznie powrócił do Cieszyna. Tam został zatrudniony w Gimnazjum im. Osuchowskiego; nadal uczył historii i prowadził orkiestrę szkolną.

Praca po 1945 roku i rola w Opolu

Po zakończeniu wojny pracował w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Warszawie w latach 1950–1956. Następnie został skierowany do Opola w celu zorganizowania tam studiów historycznych i uważany jest za twórcę opolskiego środowiska historycznego.

Na opolskiej WSP pełnił funkcję prorektora opolskiej WSP aż do 1958 roku, kiedy zrezygnował z powodu poważnej choroby serca. Był autorem skryptu "Historia starożytnego Wschodu" oraz należał do Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich i Opolskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Śmierć i miejsce pochówku

Alojzy Gembala zmarł 26 kwietnia 1963 roku w Cieszynie. Został pochowany na miejscowym cmentarzu komunalnym.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Alojzy Gembala?
Urodził się 22 maja 1904 roku w Rudzicy.
Jaką pracę doktorską napisał Alojzy Gembala?
Napisał pracę doktorską zatytułowaną "Achaja i Związek Achajski", obronioną w 1949 roku.
Jaką funkcję pełnił w Opolu?
Był pierwszym prorektorem Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu; pełnił tę funkcję do 1958 roku.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Marek Baran

Nazywam się Marek Baran i w redakcji halocieszyn.pl prowadzę sekcję Znani z miasta. Piszę o ludziach, którzy urodzili się, mieszkali albo pracowali w Cieszynie: artystach, naukowcach, sportowcach i społecznikach.

Czytaj również