Studnia Trzech Braci to miejska studnia o prawdopodobnie średniowiecznym pochodzeniu, która przez wieki zaopatrywała mieszkańców i pobliski browar w wodę. Od 1868 roku jest zabezpieczona żeliwną altaną wykonaną w formie sześciokątnego, trzymetrowego graniastosłupa. Z czasem obiekt zyskał status jednego z symboli Cieszyna.
Historia studni
Studnia służyła mieszkańcom Cieszyna już prawdopodobnie w średniowieczu. Była źródłem wody dla okolicznych domów i dla browaru mieszczańskiego. Nie jest dokładnie znany moment, od którego łączono ją z podaniem o założeniu miasta i nadano jej imię Trzech Braci.
Jak powstała altana i kto ją wykonał?
W połowie XIX wieku, z inicjatywy Pawła Stalmacha, studnia została odnowiona. W 1868 roku postawiono nad nią żeliwną altanę odlaną w hucie w Trzyńcu. Altana ma blaszany, ostrosłupowy dach i częściowo ażurowe ściany boczne.
Jak wygląda altana i jakie zawiera napisy?
Altana ma około 3 metry wysokości i podstawę w kształcie sześciokąta. Trzy ściany są zamknięte, a trzy otwarte i wsparte na żeliwnych filarach. Wewnątrz umieszczono tablice z tekstem podania w językach polskim, łacińskim i niemieckim.
Po II wojnie światowej napis niemieckojęzyczny został zakryty płaskorzeźbą wykonaną przez cieszyńskiego rzeźbiarza Jana Raszkę. Po remoncie w 2023 roku na ścianach studni ponownie widoczne są wszystkie trzy oryginalne napisy.
Jaka jest legenda o trzech braciach i data założenia?
Na altanie znajduje się tekst podania o założeniu Cieszyna; jego łacińska wersja jest chronostychem. Podanie przedstawia spotkanie trzech braci jako moment założenia miasta i sugeruje, że nazwa Cieszyn wywodzi się od polskiego słowa „cieszyć”.
Wielu historyków uważa, że samo podanie powstało prawdopodobnie w połowie XIX wieku, po Wiośnie Ludów, w środowisku polskich działaczy narodowych na Śląsku Cieszyńskim. Współcześni naukowcy uznają zarówno podanie, jak i tę formę wywodzenia nazwy za mało prawdopodobne, mimo że za symboliczną datę powstania miasta przyjęto rok 810. Najstarsze pisemne wzmianki o Cieszynie pochodzą z 1155 roku, a badania archeologiczne wykazują starsze ślady osadnictwa. Niektórzy badacze wskazują na założenie grodu zwanego Starym Cieszynem lub Cieszyniskiem przez plemię Gołęszyców kilka kilometrów na północ od obecnego centrum jako początek osadnictwa.
Położenie i rola w mieście
Studnia znajduje się przy stromej, brukowanej kocimi łbami uliczce Trzech Braci, pomiędzy ulicami Śrutarską i Sejmową. Od chwili wzniesienia altany obiekt pełni funkcję rozpoznawalnego punktu w przestrzeni miejskiej i bywa odwiedzany przez turystów.
Informacje praktyczne
- Adres: Trzech Braci, 43-400 Cieszyn — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: cieszyn.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (1 951 opinii)
