| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Karol Gruszczyk |
| Urodzenie | 27 maja 1944, Ustroń |
| Śmierć | 2 października 1998, Suche Rzeki |
| Zawód i role | |
| Zawód | historyk sztuki, konserwator zabytków |
| Stanowisko | wojewódzki konserwator zabytków w Bielsku-Białej (1975–1998) |
| Wykształcenie | |
| Ukończył | technikum mechaniczne w Ustroniu; studium nauczycielskie w Katowicach |
| Studia | historia sztuki, Uniwersytet Wrocławski (praca magisterska 1972) |
Był długoletnim wojewódzkim konserwatorem zabytków w nowo utworzonym województwie bielskim. Zajmował się ochroną zabytków sakralnych i urbanistycznych, programami ratowania drewnianej architektury regionalnej oraz opieką nad miejscami pamięci.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w Ustroniu w 1944 roku. Ukończył technikum mechaniczne w rodzinnym mieście oraz studium nauczycielskie w Katowicach. Następnie studiował historię sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1972 roku obronił pracę magisterską pod kierunkiem prof. Zbigniewa Hornunga, poświęconą rzeźbie barokowej na Śląsku Cieszyńskim i sąsiednich terenach.
Po studiach pracował jako nauczyciel w szkole w Jaworzynce, a później kierował wydziałem kultury w Urzędzie Powiatowym w Cieszynie. W czerwcu 1975 roku objął stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków w Bielsku-Białej i pełnił je do śmierci w 1998 roku.
Działalność konserwatorska i inicjatywy
Angażował się w ochronę i zachowanie obozu Auschwitz-Birkenau. Współtworzył programy ratowania drewnianego budownictwa regionalnego, ze szczególnym naciskiem na kilkusetletnie drewniane kościoły. Zainicjował prace nad rewaloryzacją historycznych założeń staromiejskich, między innymi w Cieszynie i Lanckoronie.
Występował także w obronie klasztoru bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej i podejmował starania o wpisanie tego założenia na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zasiadał w radach muzealnych Muzeum Miejskiego w Żywcu oraz Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Był współzałożycielem Małopolskiej Rady Ochrony Środowiska Kulturowego.
Inne zainteresowania, nagrody i okoliczności śmierci
Poza pracą konserwatorską zajmował się malarstwem akwarelowym oraz fotografią. Przyczynił się do powstania skansenu w Zawoi. Otrzymał złotą odznakę „Za opiekę nad zabytkami”.
Zmarł na szlaku podczas górskiej wędrówki w rejonie osady Suche Rzeki. Został pochowany na cmentarzu ewangelickim przy ulicy Listopadowej w Bielsku-Białej. W 1998 roku otrzymał pośmiertnie nagrodę im. Hanny Pieńkowskiej i Jerzego Łomnickiego przyznawaną przez Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków. Po jego śmierci obowiązki wojewódzkiego konserwatora w Bielsku-Białej pełnił Jacek Konior do czasu likwidacji województwa bielskiego.
Wybrane publikacje
Do wybranych opracowań i publikacji należą:
- Rzeźba barokowa na Śląsku Cieszyńskim i sąsiednich terenach (praca magisterska, 1972)
- Województwo bielsko-bialskie, „Ochrona Zabytków”, 1977, t. 30, nr 1-2
- Ogólnopolska Konferencja Konserwatorska na temat ochrony zabytków techniki, „Ochrona Zabytków”, 1979, t. 32, nr 2
- Zasłużeni ludzie Ustronia (wspólnie z Z. Białasem, S. Niemczykiem i J. Pilchem), Ustroń 1983
- Rzeźby barokowe Wacława Donaya, „Kalendarz Skoczowski” 2000
