Piątek, 23 października Imieniny: Marlena, Seweryn, Iga
Teraz Piątek, 23 października 2026
Znani z miasta

Artur Gerwin — duchowny ewangelicko-augsburski i proboszcz

• Marek Baran • 4 min czytania

Artur Gerwin

Artur Gerwin był polskim duchownym ewangelicko-augsburskim, proboszczem parafii w Jaworzu i w Cieszynie oraz więźniem obozów KL Sachsenhausen i KL Dachau.

Dane osobowe
Urodzenie13 września 1909, Łomża
Śmierć22 sierpnia 1967, Katowice
Zawódduchowny ewangelicko-augsburski
Służba kościelna
ProboszczParafia w Jaworzu (1932–1939), Parafia w Cieszynie (drugi proboszcz 1948–1963, proboszcz 1963–1967)
Losy wojenne
WięzieniaKL Sachsenhausen, KL Dachau
Odznaczenia i działalność
OdznaczenieZłoty Krzyż Zasługi (1956)
Funkcjeradca i wiceprezes Konsystorza, członek Synodu, sekretarz Wydziału Synodalnego
Rodzina
MałżonkaWanda z Wałaskich
DzieciKrystyna (córka), Piotr (syn)

Artur Gerwin był duchownym Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce. Pracę duszpasterską łączył z działalnością administracyjną i społeczną, a jego życie przerwały doświadczenia obozowe podczas II wojny światowej.

Życiorys i wykształcenie

Urodził się 13 września 1909 w Łomży w rodzinie Fryderyka Artura Gerwina i Marty z Kolbergów. Rodzina Gerwinów wywodziła się od francuskich hugenotów, którzy pod koniec XVII wieku osiedlili się w Prusach Książęcych; dziadek przeprowadził się następnie do Polski. W czasie I wojny światowej rodzina została zesłana w głąb Rosji; powróciła po wojnie i osiedliła się w Łomży.

W 1926 roku rozpoczął studia na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego, które ukończył w 1931 roku. Ordynowano go na duchownego 11 października 1931 roku w Warszawie przez biskupa Juliusza Burschego.

Posługa w parafiach i praca przed wojną

Po ordynacji podjął pierwszą posługę jako wikariusz w Ustroniu. 14 grudnia 1932 roku został wybrany na proboszcza Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Jaworzu i pełnił tę funkcję do aresztowania przez Gestapo 14 grudnia 1939 roku.

W Jaworzu przeprowadził rozbudowę kościoła w Jasienicy, doprowadził do zaopatrzenia kaplicy w Wieszczętach w dzwony oraz zorganizował generalny remont i elektryfikację kościoła w Jaworzu. Był członkiem zarządu Bratniej Pomocy im. Gustawa Adolfa, zarządu Stowarzyszenia Księży Ewangelickich w RP oraz Macierzy Szkolnej.

Okres wojny i następstwa zdrowotne

W czasie wojny trafił do obozów koncentracyjnych KL Sachsenhausen i KL Dachau. Po opuszczeniu obozu od 1941 roku pracował jako robotnik przymusowy w cieszyńskiej fabryce chemicznej Avenarius, a następnie w zakładach chemicznych w Kędzierzynie-Koźlu.

W następstwie warunków i przesłuchań przez Gestapo jego stan zdrowia stopniowo się pogarszał. W 1944 roku przeszedł osiem operacji, które uniemożliwiły mu podjęcie stałej pracy zarobkowej.

Działalność w Cieszynie i funkcje kościelne po wojnie

Po wyzwoleniu, od czerwca 1945 roku pełnił posługę w Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie. 22 lutego 1948 został wybrany drugim proboszczem tej parafii. W 1963, po przejściu w stan spoczynku ks. Oskara Michejdy, przejął obowiązki pierwszego proboszcza i pełnił je do śmierci w 1967 roku.

Władze Kościoła powoływały go do zadań administracyjnych: był radcą i wiceprezesem Konsystorza, członkiem Synodu, sekretarzem Wydziału Synodalnego oraz członkiem komisji egzaminacyjnej kandydatów na duchownego przy Konsystorzu. Reprezentował polski Kościół na międzynarodowych konferencjach, m.in. w Wiedniu, Helsinkach, Sztokholmie i Berlinie, a także uczestniczył w obchodach 450-lecia Reformacji w Eisenach w 1967 roku.

Zaangażowanie społeczne i odznaczenie

Był aktywny poza parafią; działał w Towarzystwie Historycznym, Chrześcijańskim Stowarzyszeniu Społecznym i w Klubie Propozycji w Cieszynie, gdzie wygłaszał referaty w duchu pojednania chrześcijańskiego. W 1956 roku otrzymał Złoty Krzyż Zasługi.

Życie prywatne

Był żonaty z Wandą z Wałaskich; małżeństwo trwało 34 lata. Miał dwoje dzieci: córkę Krystynę i syna Piotra, oboje zostali lekarzami. Jego siostra Cecylia była pierwszą żeńską absolwentką Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego i pracowała w Ewangelickim Gimnazjum Anny Wazówny w Warszawie; zmarła w 1943 roku po ciężkiej chorobie.

Zmarł 22 sierpnia 1967 roku w Katowicach.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Artur Gerwin?
Urodził się 13 września 1909 roku w Łomży.
W jakich parafiach pełnił posługę duchowną?
Był proboszczem w Jaworzu (1932–1939) oraz długoletnim drugim proboszczem, a od 1963 pierwszym proboszczem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie.
Czy Artur Gerwin był więziony podczas II wojny światowej?
Tak. Był więźniem obozów koncentracyjnych KL Sachsenhausen i KL Dachau.
Jakie pełnił funkcje w strukturach Kościoła po wojnie?
Był radcą i wiceprezesem Konsystorza, członkiem Synodu, sekretarzem Wydziału Synodalnego oraz członkiem komisji egzaminacyjnej kandydatów na duchownego przy Konsystorzu.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Marek Baran

Nazywam się Marek Baran i w redakcji halocieszyn.pl prowadzę sekcję Znani z miasta. Piszę o ludziach, którzy urodzili się, mieszkali albo pracowali w Cieszynie: artystach, naukowcach, sportowcach i społecznikach.

Czytaj również