| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jan Broda |
| Urodzenie | 30 stycznia 1911, Drogomyśl |
| Zgon | 6 stycznia 2007, Skoczów |
| Zawód i role | |
| Zawód | nauczyciel, folklorysta, historyk, publicysta |
| Inne | bibliofil, bibliotekarz |
| Wybrane informacje | |
| Publikacje | ponad 850 prac |
| Nagrody i tytuły | Śląska Nagroda im. Juliusza Ligonia (1984); doktorat honoris causa Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie (2001) |
| Pochówek | cmentarz ewangelicki w Skoczowie |
Jan Broda był nauczycielem z wykształcenia i badaczem kultury ludowej z zamiłowania. Jego praca obejmowała zbieranie pieśni, zwyczajów i pamiętników oraz publikowanie tekstów z zakresu etnografii, historii i krajoznawstwa. Przez życie gromadził także obszerny zbiór starych książek i dokumentów, które przekazywał instytucjom i Kościołowi.
Życiorys i praca nauczycielska
Urodził się jako syn Jerzego i Marii z domu Macura. Kształcił się w seminarium nauczycielskim w Cieszynie, a następnie przeniósł się do nowo otwartego ewangelickiego seminarium nauczycielskiego w Ostrzeszowie. Po ukończeniu seminarium przez siedem lat uczył w wsiach południowej Wielkopolski, a w 1938 wrócił na Śląsk Cieszyński, gdzie pracował jako nauczyciel w Gutach na Zaolziu.
W czasie II wojny światowej pracował jako robotnik w hucie w Trzyńcu. Pod koniec wojny został przymusowo wcielony do Wehrmachtu i z niego zbiegł. Po wojnie kontynuował pracę pedagogiczną, najdłużej zatrudniony w szkołach w Pruchnej i Górkach Wielkich, a na emeryturze zamieszkał w Skoczowie.
Badania folklorystyczne i publikacje
Już jako student redagował pismo pt. Ku rozrywce i nauce. Jako nauczyciel w Strzyżewie spisywał pieśni ludowe, przysłowia i zwyczaje; rękopis z 1936 roku odnaleziono w szkole w latach osiemdziesiątych i opublikowano w 2013 roku jako "Com widział i słyszał spisałem". Pracował także jako bibliotekarz Biblioteki Tschammera, gdzie zachował dla nauki liczne rękopisy i pamiętniki chłopskich autorów z regionu.
Opublikował ponad 850 prac z zakresu bibliografii, etnografii, historii i krajoznawstwa. Do ważniejszych pozycji należą biografia ks. Jerzego Badury (Cieszyn 1949), współautorskie opracowanie Stonava – prameny k dějinám obce (Opawa 1963), historia parafii diecezji cieszyńskiej (Warszawa 1978) oraz zbiory opowieści o wierzeniach ludowych, jak O czarownicach, utopcach i nocnicach (Bielsko-Biała 1980).
Zbiory, wyróżnienia i ostatnie lata
Przez całe życie zbierał stare książki, pamiętniki i dokumenty. Zgromadzone prywatnie zbiory przekazywał pod koniec życia różnym instytucjom, także kościelnym. W 1984 roku otrzymał Śląską Nagrodę im. Juliusza Ligonia, a w 2001 roku doktorat honoris causa Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie.
Zmarł 6 stycznia 2007 w Skoczowie i został pochowany na cmentarzu ewangelickim w tym mieście.
