| Dane | |
|---|---|
| Urodzenie | 11 czerwca 1902, Stasiowa Wola |
| Zgon | w czasie II wojny światowej, Stanisławów |
| Zawód / rola | rabin, historyk, działacz polityczny |
| Kariera | |
| Rabin w Cieszynie | 1931–1939 |
| Edukacja | studia prawa i filozofii w Krakowie, Wrocławiu i Wiedniu, doktor |
| Działalność i publikacje | |
| Badania | historia Żydów na Śląsku Cieszyńskim, gmina żydowska w Cieszynie |
| Publikacje | rozprawy o prawie Żydów w XIII–XIV w., artykuł o cmentarzu żydowskim (1934), artykuły publicystyczne |
Aron Eisenstein był związany z Cieszynem jako rabin w Cieszynie w latach 1931–1939. Był także historykiem zajmującym się dziejami Żydów na Śląsku Cieszyńskim i czynnym działaczem syjonizmu rewizjonistycznego.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się 11 czerwca 1902 roku we wsi Stasiowa Wola w powiecie rohatyńskim. Był synem kupca Józefa i Fanni. Deklarował narodowość polską. Studiował prawo i filozofię na uniwersytetach w Krakowie, Wrocławiu i Wiedniu, gdzie uzyskał tytuł doktora.
W 1931 roku osiedlił się w Cieszynie. 1 kwietnia 1931 roku, w wigilię pierwszego dnia święta Pesach, został uroczyście zainstalowany na stanowisku rabina przez komisarza rządowego Emila Adlera. Po trzech latach otrzymał zatrudnienie na czas nieokreślony uchwałą wydziału gminy z 25 lutego 1934 roku. W latach 1934–1939 należał do Stowarzyszenia Rabinów Województwa Śląskiego.
Działalność naukowa i publicystyczna
Eisenstein prowadził badania nad dziejami Żydów na Śląsku Cieszyńskim i historią gminy żydowskiej w Cieszynie. Napisał rozprawę o prawym położeniu Żydów w Polsce w XIII i XIV wieku oraz pracę o starym cmentarzu żydowskim przy ulicy Hażlaskiej, opublikowaną w 1934 roku w kwartalniku "Zarania Śląskiego".
W lokalnej prasie publikował przyczynki do dziejów miejscowych Żydów. Od 1934 roku zamieszczał też artykuły na łamach krakowskiej "Trybuny Narodowej".
Działalność polityczna i poglądy
Przed przybyciem do Cieszyna był zwolennikiem narodowych syjonistów rewizjonistów. Po ustabilizowaniu pozycji zawodowej bardziej angażował się w działalność polityczną razem z dr Henrykiem Glanzem. W 1934 roku został wybrany delegatem na II Światową Konferencję Betaru.
W 1935 roku znalazł się w składzie Rady Partyjnej Unii Syjonistów Rewizjonistów Małopolski Zachodniej i Śląska. Był kandydatem z tego okręgu na konstytucyjny Kongres Nowej Organizacji Syjonistycznej, który odbył się w Wiedniu 8 września 1935 roku. W publicystyce propagował założenia rewizjonizmu. Krytykował żydowski pacyfizm i asymilację, wychwalał formy samoobrony oraz odnosząc się do wydarzeń 1936 roku podkreślał konieczność własnych jednostek zbrojnych.
Po konferencji monachijskiej i w związku z odzyskaniem Zaolzia w 1938 roku zaangażował się w działania propolskie. Wizytował Zaolzie i wspierał pomoc Żydom uciekającym z Austrii i Czechosłowacji. 28 listopada 1938 prowadził pogrzeb Ozjasza Storcha, który zginął w czasie działań wojskowych przy zajmowaniu okolic Czadcy.
Losy podczas wojny
Po wybuchu II wojny światowej opuścił Cieszyn wraz z wycofującymi się wojskami polskimi. Schronił się u rodziców w Stanisławowie. Niemcy umieścili jego nazwisko na liście osób z Polski poszukiwanych listem gończym sporządzonej w lipcu 1939 roku.
Według świadectwa złożonego dla Instytutu Jad Waszem w Jerozolimie przez jego ojca, zginął w 1945 roku w Stanisławowie. Taka wersja pozwala także na możliwość, że przeżył działania wojenne, a zginął po ich zakończeniu z rąk komunistów.
